محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
854
آثار عجم ( فارسى )
مرحمتپناه ، از حكّام نيكذات حميدهصفات بوده [ است ] ؛ همّ خود را همواره به خيرات و مبرّات مصروف مىداشته ؛ و او را اولاد بسيار - ذكورا و اناثا - بوده كه اكثر مرحوم شدهاند . بعض از اولادزادههاى وى ، بالفعل در شيراز هستند چون : نوّاب محمود ميرزا ، ابن نادر ميرزا « 1 » ابن فرمانفرماى مذكور ؛ جوانى است بافتوّت ، جوادى باهمّت ، ممدوحة السّجايا محمودة الخصائل . و چون : نوّاب ضياء الدّين ميرزا و سهام الدّين ميرزا ، ولدان بهاء الدّين ميرزا ، نورين نيّرين ؛ حفظهم اللّه تعالى . بالجمله ، طرف ديگر باغ نو ، مسمّى به « فرهادآباد » است ( 152 ) ؛ آن را مرحوم حاجى معتمد الدّوله فرهاد ميرزا - طاب ثراه - بنا فرموده ؛ عمارات فوقانيّهاش ، متعدّده است . در يكى از آن عمارات ، در سقف ، اشكال فلكى و كواكب كشيدهاند و تاريخ بنا را ، وصال - عليه الرّحمه - فرموده : « زيب باغ نو اين مكان بادا » « 2 » . در فضاى اين باغ ، نهرى است جارى و در باغچههايش ، گلكارى . طرف ديگر باغ نو ، مسمّى به « اميرآباد » است كه ميرزا نبى خان امير « 3 » - حاكم شيراز - ساخته ؛ در آن ، اشجار نارنج ، بىحدّ و حساب است . پس از تفصيل و تعريف باغات مذكوره ، گوئيم كه آنها ديوانى بودند و به مرور و دهور ، تمام آن بناها خراب و ويران شد . ويژه خلوتى ديگر داشت در سمت شمالى باغ كه الحال اثرى از آن باقى نيست ؛ همچنين حمّامى داشت كه از ميان رفت . در اين سنوات ، نوّاب مستطاب نوذر ميرزا ، ابن رضا قلى ميرزاى نايب الاياله ، ابن حسن على [ 517 f ] ميرزاى فرمانفرما ، آن باغات را از اعليحضرت اقدس شهريارى ، خواسته و گرفته و مالك گرديده ؛ و جزئى مرمّتى نموده و باز هم در كار است ؛ ولى چون بناى اوّلش ، البتّه نخواهد شد . اين شاهزادهء آزاده ، از اشخاص معزّز و محترم فارس است . باغ جهان نما « 4 » : در برابر باغ نو مذكور ، واقع شده [ و ] بنايش از كريم خان زند است ( 153 ) . در وسط حقيقى آن گلگشت ، عمارتى است هشت ؛ در ميانش ، حوضى است از سنگ مرمر و در فضاى باغ نيز دو حوض و آبشارهاى بىمر ؛ چهار خيابان دارد كه در آنها سروهاى سهى به قطار
--> ( 1 ) . نادر ميرزا ، فوتش در سنهء 1305 است . ( 2 ) . زيب باغ نو . . . : 1258 ( 3 ) . ميرزا نبى خان ، در سنهء 1258 به شيراز آمده [ است ] . ( 4 ) . جهاننما ، در اراضى جعفرآباد واقع شده كه مذكور شد .